Legalitas Cryptocurrency: Tinjauan terhadap Fatwa-Fatwa Institusi dan Personal
DOI:
https://doi.org/10.55352/ekis.v5i2.612Keywords:
Cryptocurrency, Digital Currency, Blockchain, Fatawa, Islamic economicsAbstract
This study aims to review and comprehensively explain the legality of Cryptocurrency based on a number of institutional and personal fatawa. To answer the research objectives, it was carried out using descriptive research with a qualitative approach. The research data comes from secondary data in the form of institutional and personal fatawa that have been published online, and are accompanied by supporting writings explaining these fatawa. The collected research data were analyzed by following the steps including material collection, discussion, and descriptive analysis. This research shows that a number of institutional and personal fatawa are divided into three decisions on the legality of Cryptocurrency, namely the first is Halal Cryptocurrency; on the grounds that it can be treated as a form of Maal (property), because it is based on social approval and general use so it is permissible to own;, trade;, transact;, etc. there is a clear decision), on the grounds of excessive gharar (speculation); security risk; can easily be used in illegal activities;. Third, Cryptocurrencies are illegal, for various reasons, they are not currency and are not legal means of payment; decentralized validation; excessive gharar (speculation); can easily be used for maysir (gambling);, and used to fund terrorists;. This research needs to be continued considering the limitations it has, such as seeing arguments against Cryptocurrency due to its properties (characteristics) so it is very good and it takes hard work to see it from various perspectives.
Downloads
References
Adam, Faraz. "Fatawa analysis of bitcoin". Dalam Halal cryptocurrency management. Palgrave Macmillan (2019): 133-147. Palgrave Macmillan.
Alam, Nafis, Gupta, Lokesh Zameni, Abdolhossein. Fintech and Islamic Finance: Digitalization, Development and Disruption. Palgrave Macmillan (2019).
Alaraby, “Digital Currency Bitcoin ‘Forbidden in Islam’, Rules Saudi Cleric.”, Diakses 3 Februari 2023, dari https://english.alaraby.co.uk/opinion/digital-currency-bitcoin-forbidden-islam-rules-saudi-cleric
———, “Egypt’s Grand Mufti Issues Fatwa Ruling against ‘risky’ Bitcoin.” 2018. Diakses 5 Februari 2023, dari https://english.alaraby.co.uk/news/egypts-grand-mufti-issues-fatwa-against-bitcoin
Al-Haddad, Haitam Bin Jawad. “ وأخواتها ( البتكُوين ) : حُكمُ التعامُل بالعُملة الإلكترونيَّة المُشفَّرة”, Yayasan Al-Durar Al-Sunni. Daiakses 3 Febrauari 2023, dari https://dorar.net/article/1982/حكم-التعامل-بالعملة-الإلكترونية-المشفرة:-البتكوين-وأخواتها
Amri, Mohamed Cherif El & Mohammed, Mustafa Omar. "The Analysis of Cryptocurrency Based on Maqasid al-Shari’ah.". Dalam Halal Cryptocurrency Management. Palgrave Macmillan (2019): 119-131
Abu-Bakar, Mufti Muhammad. "Shariah analysis of bitcoin, cryptocurrency, and blockchain." Shariah Analysis in Light of Fatwas and Scholars’ Opinions (2018): 14-19.
Bakar, Mohd Daud, “30 Isi Penting Berkenaan Hukum Bitcoin Yang Dihuraikan Oleh Pakar Kewangan Islam Antarabangsa Dr. Mohd Daud Bakar.” 2017. Diakses 3 Februari 2023, dari http://www.mohddaudbakar.com/index.php/in-the-news/103-websites/141-30-isi-penting-berkenaan-hukum-bitcoin-yang-dihuraikan-oleh-pakar-kewangan-islam-antarabangsa-dr-mohd-daud-bakar
———————. “Bitcoin: Matawang, Komoditi, Sekuriti Atau Identiti Baru? Satu Perbincangan ( Bahagian I).” 2018. Diakses 3 Februari 2023, dari http://www.mohddaudbakar.com/index.php/in-the-news/103-websites/144-bitcoin-matawang-komoditi-sekuriti-atau-identiti-baru-satu-perbincangan-bahagian-i
———————, “Bitcoin: Matawang, Komoditi, Sekuriti Atau Identiti Baru? Satu Perbincangan Minda Syariah (Bahagian II).” 2018. Diakses 3 Februari 2023, dari http://www.mohddaudbakar.com/index.php/in-the-news/103-websites/145-bitcoin-matawang-komoditi-sekuriti-atau-identiti-baru-satu-perbincangan-minda-syariah-bahagian-ii
Bibi, Samuele. "Money in the time of crypto." Research in International Business and Finance 65 (2023): 101964.
Billah, Mohd Ma’Sum. "Cryptocurrency? Its Halal Alternative Model." Dalam Halal Cryptocurrency Management. Palgrave Macmillan (2019): 3-14.
Billah, Mohd Ma’Sum & Amadu, Mohammed Fawzi Aminu. "Shari’ah code of ethics in cryptocurrency." Dalam Halal Cryptocurrency Management. Palgrave Macmillan (2019): 149-163.
Divetia, Manas. "Consequences of Adopting Cryptocurrency as a Legal Tender with Reference to El Salvador." International Journal of Research in Engineering, Science and Management 6.1 (2023): 10-11.
Fauzi, Muhammad, et al. "Mata Uang Digital (Cryptocurrency): Apakah Statusnya Memenuhi Kriteria Harta (Maal) dan Mata Uang Dalam Islam?." Jurnal Hukum Ekonomi Syariah: AICONOMIA 1.2 (2022): 72-87.
Fauzi, Muhammad, and Mhd Kurniawan. "Muslim Prosperous Family (MPF) Consumption in Koto Tuo Ujung Pasir Village: Is It Consistent with Islamic Consumption Behaviour?." RISALAH IQTISADIYAH: Journal of Sharia Economics 2.1 (2023): 35-46.
Fauzi, Muhammad, et al. "Islamic E-Service Quality (IESQ): Sebuah Model Konseptual." Maqdis: Jurnal Kajian Ekonomi Islam 6.1 (2021): 59-76.
Habib, Farrukh. "A Critical Analysis of Bitcoin from an Islamic Legal Perspective." Fintech, Digital Currency and the Future of Islamic Finance: Strategic, Regulatory and Adoption Issues in the Gulf Cooperation Council (2021): 9-29.
Hallaq, Wael B. "From Fatwās to Furü: Growth and Change in Islamic Substantive Law." Islamic Law and Society 1.1 (1994): 29-65.
Hulwati, Hulwati. "Kesejahteraan ekonomi islam: bukti dari asyarakat penerima manfaat badan usaha milik desa (BUMDes) karya dermawan dusun dalam." AN-NISBAH: JURNAL EKONOMI SYARIAH 9.02 (2022).
Jusoh, Hashim, et al. "Relationship Between Bitcoin and Islamic Stock Indices During the COVID-19 Pandemic and the Russia-Ukraine Crisis." Asian Economics Letters 4.Early View (2023)
Hidayah, Nur. Fatwa-Fatwa Dewan Syariah Nasional: Kajian Terhadap Aspek Hukum Islam Perbankan Syariah di Indonesia. Jakarta: UIN Syarif Hidayatullah. 2019.
Khaf, Monzer. “Fatwa on Bitcoin.” Light Upon Light Blog.com. Diakses 3 Februari 2023, dari http://lightuponlight.com/blog/fatwa-on-bitcoin-by-monzer-kahf/
Lateh, Najahudin & Rejab, Siti Noorbiah Md. "Sharia issues about bitcoin cryptocurrency transactions." Dalam Enhancing Halal Sustainability: Selected Papers from the 4th International Halal Conference 2019. Springer Singapore, 2021
Mahomed, Ziyaad & Mohamad, Shamsher. 2017. “Crypto Mania: The Shariah Verdict.” CIAWM Bulletin 3: 33–36. Diakses 5 Februari 2023, dari https://ikr.inceif.org/handle/INCEIF/2889
Majlis Ulama Indonesia (MUI), “Keputusan Fatwa Hukum Uang Kripto Atau Cryptocurrency.” 2021. Diakses 6 Februari 2023, dari https://mui.or.id/berita/32209/keputusan-fatwa-hukum-uang-kripto-atau-cryptocurrency/
Mursal, Mursal, Arzam Arzam, and Muhammad Fauzi. "Moral Homo Islamicus (Islamic Man) Dalam Konteks Ekonomi Islam Modern." Jurnal Ilmiah Ekonomi Islam 8.2 (2022): 1436-1441.
Nakamoto, Satoshi. “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System,” 2008: 1–9., Diakses 3 Februari 2023, dari https://bitcoin.org/bitcoin.pdf.
————————.. “Bitcoin Open Source Implementation of P2P Currency.” P2P Foundation. 2009. Diakses 3 Februari 2023, dari https://p2pfoundation.ning.com/forum/topics/bitcoin-open-source
Novia, Aidil. "Kontribusi Fiqh Legal Maxim dalam Fatwa-Fatwa Ekonomi Syariah Dewan Syariah Nasional Majelis Ulama Indonesia (DSN-MUI)." Tsaqafah: Jurnal Peradaban Islam 12.1 (2016): 79-104.
Rusli. "Tipologi Fatwa di Era Modern: Dari Offline ke Online." HUNAFA: Jurnal Studia Islamika 8.2 (2011): 269-306.
Schacht, Joseph. An introduction to Islamic law. Clarendon Press, 1993.
Shariasource, “Syrian Islamic Council Fatwā on Cryptocurrency .”, 2019. Diakses 5 Februari 2023, dari https://beta.shariasource.com/documents/4451
Themajlis.info, “BITCOIN IS NOT CURRENCY .” The Majlisul Ulama of South Africa. 2018. Diakses 5 Februari 2023, dari http://www.themajlis.info/21923/bitcoin-not-currency
Wahid, Soleh Hasan. "Pola Transformasi Fatwa Ekonomi Syariah DSN-MUI Dalam Peraturan Perundang-Undangan Di Indonesia." Ahkam: Jurnal Hukum Islam 4.2 (2016): 2-171.
Wifaqul Ulama, “Cryptocurrency: Onecoin, Bitcoin.” Diakses 5 Februari 2023, dari https://www.wifaqululama.co.uk/onecoin/
















